پنج شنبه ٢٣ آذر ١٣٩٦ فارسي|Deutsch
صفحه اصلی|سفر به ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان


  چاپ        ارسال به دوست

مساجد در آلمان: مفاهیم نوآورانه برای آموزش امام

 

 

 

 

 

اعمال سیاستی متوازان نسبت به مساجد مسلمانان در آلمان به عنوان یکی از دغدغه های ملی در این کشور خود را به ویژه پس از پذیرش افزون بر یک میلیون پناه جوی مسلمان بیش از گذشته نمایانده است. طی سال اخیر حدود 90 مسجد در این کشور تحت نظارت سازمان امنیتی آلمان قرار گرفته اند. هانسن گئورک ماسن رئیس اداره ی فدرال حفاظت از قانون اساسی و امنیت داخلی آلمان، معتقد است بیم آن میرود که نفرت پراکنی و تشویق به جهادگرایی میان افراد حاضر در مساجد توسط برخی از امامان مساجد رسوخ یافته و فراگیر شود. در نتیجه هموار یافتن راهکارهایی برای مقابله با این امر یک مسئله مهم برای ساختارهای داخلی آلمان است. حمایت از مسلمانان میانه روی ساکن آلمان یعنی کسانیکه با توجه به قانون اساسی حاضرند همراه با دولت آلمان با افراط گرایی مبارزه کنند، یک رویکرد جدی در این زمینه بوده که سبب شده تا 5 مرکز طی 4 سال اخیر وظیفه آموزش اسلامی مخاطبانی از این طبقه را عهده دار شوند. طرح ایجاد دانشگاه و انتصاب امامانی با تحصیلات دانشگاهی، همراه با تسلط کامل بر مسائل روز دنیا و پاسخگو بودن آنها زیر نظر دولت آلمان بعنوان مدیریت و امامت  مساجد و مراکز اسلامی برآمده از این نوع هراس بوده است.

اخیراً مصاحبه ای با هری هارون بهر (Harry Harun Behr) استاد الهیات اسلامی دانشگاه گوته به شرح زیر انتشار یافته  است:

مساجد در آلمان: مفاهیم نوآورانه برای آموزش امام

هری هارون بهر پروفسور الهیات اسلامی نظر به این دارد که آموزش الهیات به امامان مساجد آینده در دانشگاهها الزامی است. اینکار که در نتیجه تقابل با تشکیلات (افراط گرایانه) مساجد انجام می گیرد با یک نتیجه مطلوب و مثبتی رو به رو خواهد شد. خانم آن فرانسوا وبر متخصص در حوزه امور اجتماعی و روزنامه نگار آلمانی – فرانسوی با اشاره به این نکته که تعداد پروتستانها و کاتولیکها طی سالهای ا خیر در کشور آلمان رو به کاهش بوده است، از رشد بی رویه جمعیت مسلمانان سخن داشته و این را عامل رونق مساجد می داند. در نگرش وی تداوم این شرایط منجر به افزایش کمی امامان و طبعا بیان دیدگاههای متفاوت درباره اسلام می شود، امری که می تواند به چالشهای درون جوامع اسلامی مقیم در آلمان منتهی گردد. در نگاه وی نسبت به آینده مساجد این نکته ملحوظ است که اکثریت احزاب خواستار کاهش نفوذ اهداکنندگان هزینه های مربوط به روحانیون خارجی در جوامع و مساجد هستند، در حقیقت بیشتر این سوال مطرح میشود که چگونه هزینه های آموزش روحانیون مساجد باید در آلمان تامین شود وچه کسی باید آنرا بپردازد. اینهاسوالاتی است که خانم وبر درشروع مصاحبه با هری هارون بهر داشته است. بهر استاد آموزش و پرورش با گرایش شاخه اسلام در دانشگاه فرانکفورت و سخنگوی انجمن آلمانی مطالعات الهیات اسلامی است.

وبر: آقای بهر، قبل از بازکردن هرگونه موضوعی دراینجا، به نظر می رسد که روحانیون نیز به نوعی برای ما مانند نوعی کشیش هستند، لطفا توصیف کنید که محدوده کاری یک روحانی ووظایف او در یک مسجد در آلمان چیست.

هری هارون بهر: من میخواهم از امامان زن ومرد سخن بگویم، زیرا این حوزه کار هم شامل زنان است وهم مردان. نقش چنین امامانی همیشه با عادتهای فرهنگی وسنتی شرکت کنندگان مسجد ارتباط خاص و مستقیمی دارد چرا که مساجد در آلمان از  نظرمناطق قومی و فرهنگی به شاخه های بسیاری تقسیم شده اند:  مساجدمراکشیها، مساجدترکیه وغیره -

وبر: و آیا آنها متفاوتند؟

بهر: بله، تفاوت درحوزه نوع فعالیت بسیاراست. مساجد که از یکسو به شدت برروی آیینهای پرستش متمرکز هستند به طور مثال نماز جمعه همیشه برگزارمیشود،اجتماعی که با تاثیر زیاد روحانیت هدایت و اداره میشود. ازسوی دیگر، مساجدی که بیشتر اجتماعی هستند در گذر زمان یکپارچه شده اند. آنها دارای عناصر کار اجتماعی، حوزه کارفعال جوانان و مراکز مشاوره هستند. بنابراین زمینه روند کار یک روحانی میتواند به طورگسترده ای افزایش یابد،زیرا تفاوتها درحوزه کار بسیارند. تفاوت دوم در زبان وجوددارد. روحانیونی که البته مسلط به زبان آلمانی هستند درواقعیت در ارتباط با جوانان مسلمان از اعتماد بیشتری برخوردارهستند. هدف دوره هاي آموزشي الهيات به روحانيت در دانشگاهها صرفاً براي آموزش روحانيون برای پاسخگویی به نیازمساجد نیست بلكه زيرساختي است براي ارائه علم و پاسخ به پرسشهای تمامی افراد جامعه درآلمان البته به زبان آلمانی.

وبر: من ميخواهم به اين موضوع اشاره كنم كه آيا تعليمات مذهبي مساجد همانند تعليماتي است كه مادر كليساها براي جوانان داريم و به يك صورت هستند؟ وسوال دوم اينکه آيا تعليماتي كه ما در آلمان براي جوانان درمساجد شاهد آن هستيم با تعليمات درمساجدكشورهاي مبدأ يكي ميباشد يا داراي تناقض است؟

بهر: بله متاسفانه اكثر مساجد درآلمان به نوعي زير نظراشخاص اداره ميشود وبه گونه اي خصوصي است و متعلق به اشخاص خاص (حوزه خصوصی) است. افراد اصلي روحانيون نيستند كه مساجد را اداره ميكنند بلكه افرادي هستندكه نماينده يك گروه ميباشند وميان اين گروهها وكشورهاي مبدأ ارتباط بسيار ضعيف است. جوامع و مساجد را درآ لمان و روابط آنها را به ترکیه ریشه دیرینه دارد. در حال حاضر مشکل دیگری نیز وجود دارد تاریخ فرهنگی مساجد درآلمان به شدت با مهاجرت نیروی کار دراوایل دهه 1960 مرتبط است. درابتدا، این انجمنهای فرهنگی اسلامی به شدت متعهد به حفظ بخشی از فرهنگ میهن خود بودند. حتی برای ارتقا علمی مساجد در تلاش بودند. وقتی ما با نسل سوم جوانان اين مساجد روبه رو ميشويم يك نوع بحران هويت را درآنان ميبينيم. زیرا امروزه ازسوي مساجد بیشتر بر روي نشر مذهبت تمركزمی شود. اما ما واقعاً دیگر جوامع مذهبي را چون گذشته پربار نمي بينيم.آنان از نماي مذهبي خود به درستي استفاده نميكنند.اين پديده چيزي حدود ١٠تا١٥ سال است كه به وجودآمده چیزی که ما در گذشته شاهد آن نبوديم. در واقع می توان چنین توصیف کرد که گویا درون مایه تهی است.

وبر: شما قبلا درمورد صلاحیت مذهبی صحبت کردید. اگر من این را به درستی متوجه شده باشم، در سنت اسلام، مطلقا لازم نیست که یک امام (روحانی) به طور کامل آموزش دیده باشد، اما اولین چیزی که  او باید بداند این است که چگونه نماز را هدایت کند. اما این بدان معنا نیست که او باید بتواند قرآن را کامل بلد و از حفظ بخواند.

بهر: بله، درست است. اما این نکته کمی به مفهوم الهیات بستگی دارد. در مناطق اسلامی جهان، ما نوعی انحطاط مذهبی داریم که بسیار مبتنی بر سوالات مربوط به زندگی است، در حالی که افراد با سوالات به یک امام (روحانی) نزدیک می شوند، جایی که آنها انتظار پاسخ واضحی را دارند. به عنوان مثال: آیا خریدن مرغ از سوپرمارکت آلمانی حلال است، یا نیست؟ از سوی دیگر، الهیات بازتابی فلسفی دارد، که پاسخ به سوالات وجودی زندگی، عدم اطمینان ازآینده، درد و رنج، سوال در مورد مسکن و غیره ومی دهد. ما شاهد اين هستيم كه روحانيت در آلمان به صورت واضح و تخصصي در مورد تمامي مسائل نوجوانان مسلمان پاسخگو است و از سويي جوانان نيز با سوالاتي به سمت روحانيت كشيده ميشوند زيرا كه آنان هيچ پيش زمينه ديني ندارند منظور اینست که چون با مبداً اصلي اسلام ارتباط ندارند و با احكام و از ريشه هاي سنتي خود دور هستند با روحانيت مرتبط ميشوند. اجازه بدهید با مثال برايتان روشن كنم سوالاتي مانند دوستي با جنس مخالف و احکام مرتبط با آن .این نوع فعالیت ها با برگزاری گردهمایی روحانیون و مبلّغین و نشر آن شکل پرنگ تری به خود می گیرد. بعضی از این نوع گردهمایی ها همزمان با ایام تقویم مذهبی این مساجد نیز همراه میشوند که در نتیجه آن شاهد تاثیر بیشتر آن بروی جوانان ساکن در آلمان هستیم. در این زمینه از میزان رشد و انتقال مطالب و محتوای آنان اطلاعات درست ودقیقی در دست ما نیست. در این نوع فعالیت ها کوشش میشود که نه تنها در حوزه انتقال مطالب پر رنگ جلوه کنند بلکه وسیله ای میان وحدت با سایر مساجد در کشور و یا حتی سایر کشورهای اروپایی نیز باشند. آنها سعی دارند که ارایه دهنده الگوی مناسب و ترویج سبک زندگی اسلامی باشند و با انتقال آن به نسل های جدید بتوانند جوانان را همچون نسل های قدیم بر پایه سنت رشد دهند و اما همچنان از کیفیت و ساختار مطالبه ارایه شده اطلاعات جامعی در دست نداریم.

وبر: پنج مرکز مختلف برای الهیات اسلامی در دانشگاههای آلمان وجود دارد، یکی از آنها در فرانکفورت است جاییکه  که شما شخصا در آن تدریس می کنید. در حال حاضر در این مراکز چه چیزی می توان یاد گرفت که برای تخصص روحانیت مهم باشد؟ شما قبلا شایستگی انتقال مفهوم الهیات را ذکر کرده اید، اما آنجا فقط چیزهایی مانند دروس روحانیت تدریس میشود؟

بهر: بله در اين مكان با تفاوت هايي جزئي در درجه كارشناسي تخصصي و كارشناسي ارشد در حوزه الهيات اسلامي، كه در اينجا با نام مطالعات اسلامي شناخته ميشود، با كمي تغيير مشابه همان رشته تخصص علم اسلامي است. و نيز در اين مكان اين رشته به شاخه هاي تخصصي تري هدايت ميشود. به طور مثال فقط در فرانكفورت ما ٣٠ امتياز مثبت را براي دانش پژوهان جهت شركت در اين شاخه ها را فراهم كرده ايم كه مربوط به حوزه هاي كار اجتماعي ميباشد. دانشگاه با توجه به نياز جامعه و فضاي كاري كه میتوان در جامعه براي رشته روحانيت ايجاد كرد زير شاخه هاي خود را به وجود مي آورد مانند تربيت معلم، روحانيت در حوزه مدارس، تربيت آموزگاران زن و مرد (روحانيت زن و مرد) و نيز شاخه كار اجتماعي.

وبر: در حال حاضر ما شاهد این هستیم که در حوزه کلیسای پروتستان ارتباط تحصیلات دینی - دانشگاهی، با توجه به این که دروس آنها کاملا تئوری هستند کشیشان کارآموز بسیار فعال هستند، و پس از پایان دوره تحصیل  شاهد فاصله گرفتن آنها از محیط دانشگاه و ورود به فضای کاری مناسبی که برای آنها وجود دارد هستیم. آن ها جذب مشاغلی مانند دفاتر حقوقی میشوند. آیا این فضای کاری یا فضاهای مشابه نیز میتواند در مورد روحانیون مسلمانان اتفاق بیافتد و شاهد فعال بودن آنها درحوزه کار باشیم.

بهر: بله، این نیزنکته ای مهم است. دوره های آموزشی در نظر گرفته پس از مدتی وارد فاز دوم اموزشی می شوند. در فاز دوم دوره های کارآموزی به شاخه های با گرایشات پزشکی، قانون و یا حرفه های تقسیم می شوند که روحانیون می توانند آموزش های لازم را کسب کنند. روحانیت حتما به یک سازمان مشخص یا گروه مشخصی برای کار نیاز ندارد. برخی از سازمان های بزرگ مسجدی هم وجود دارند که فضای کاری مناسبی را ایجاب می کنند. آنها  درحال حاضر براي جذب روحانيون تحصيل كرده از دانشگاه ها انتظار میکشند و آماده هستند كه بتوانند با وجود این افراد علاوه برارایه معلومات ديني خود درمورد جريانات حال حاضر جامعه، سبك زندگي و.. به زبان آلماني در سطوح بالا با مردم ارتباط برقرار كند و پاسخ گوي نياز هاي روز جامعه علی الخصوص جوانان باشد. همچنين برخی دانشجويان علاوه بر علاقمندی با آرزوي داشتن كاري مناسب در آينده ی پس از تحصيل خود اين رشته را انتخاب ميكنند. اما مشكل اينجاست كه دانشجويان روحاني مسلمان زماني كه خود را با همتایان خود يعني كساني كه بعد از تحصيل در كليسا ها در آلمان به كار گرفته ميشوند مقایسه می کنند تفاوت فاحشی را احساس می کنند.  زيرا فارغ التحصیلان رشته ی الهیات در شاخه ی مسحیت پس ازاتمام دوره ی تحصیلی از طريق سازمان هاي مشخص و معتبر كه قادر به مديريت هزينه هاي جاري و تامين مالي هستند پوشش داده ميشوند و طبيعتاً شرايط بهتري نيز دارند اما ما متاسفانه مساجد محلي و حتي مساجد سطوح بالاتر هنوز ساختار مشخص مالي ندارد و هزينه هاي آن اكثرا توسط خود مردم يا اشخاص مرتبط با آن تامين ميشود كه بايد فكري براي آن كرد زيرا بايد آينده نيز بعد از تحصيل وجود داشته باشد.

وبر: اما شما چرا به مساجد اصلي و بزرگ هيچ اشاره اي نميكنيد و تمركز خود را روي مساجد كوچك گذاشته ايد. ما شاهد اين هستيم كه در آلمان مساجد بزرگ ارتباطي مستقيم با مساجد كوچك دارند و مساجد كوچك به نوعي زيرشاخه آنها به حساب مي آيند و مي دانيد واقعاً از طرف مسلمين آلمان مورد حمايت خود قرار ميگيرند و همچنين از همين راه شاهد نفوذ آنان در مراكز مختلفي در آلمان هستيم حتي افرادي در سطح  استادی در اين مراكز كارميكنند مطمئناً تامين مالي نيز ميشوند.

بهر: بله درست است اما اينها موضوعات مختلفي هستند که مفصلا باید به آن پرداخته شود. ترجیح من اینست که بیشتر در مورد مشکلات مسیر در پیش گرفته بپردازم. من ميخواهم دوباره نگاهي به آموزش روحانيون بيندازم كه پيشنهاد اوليه آن به طور مثال توسط ديتيب در كلن داده شد. ديتيب بدون شك نقش بزرگي در اين رابطه بازي ميكند.(که آموزش روحانیون توسط آنان عاقبت خوشی نمیتواند داشته باشد در نتیجه بهتر است ابتکار عمل در دست دانشگاه ها باشد). یکی از مشکلات قانون عدم انتصاب اساتید توسط مساجد می باشد. و البته این تا حدی ممکن است برای ما ایجاد مشکل کند. لازم به ذکر است من با تجربه ای مشابه در دانشگاه ارلانگن نورنبرگ روبرو شدم. در آنجا با نوعي قوانين رفع موانع شريعت در حوزه اسلام برخورد کردم که برخی مشکلات این چنینی را قابل حل می کند. ما نميتوانيم اساتيد را جمع كنيم و به تنظيم الهياتي بپردازيم كه با جامعه خود در تضاد باشد زيرا منطقی نیست که نگاه ما فقط معطوف به كار آموزان و دانشجويانی باشد كه ميخواهند دوره ببينند و یا الهیات را بسيار گسترده و فراتر از عامه تدريس كنيم كه مغاير با جامعه مسلمانان ساكن باشد. هم چنين مسلمانان نيز فقط كساني نيستند كه به مساجد ميروند ما بايد نگاه جامع و دقيق منطبق بر جامعه داشته باشيم و نیاز تمام اقشار را فراهم کنیم. نكات سخت كار ما در جايي است كه با شاخه هاي دين اسلام رو به رو ميشويم در اين خصوص نياز به تامل و نگرش درست داريم. هركدام احتیاج به ارزيابي جداگانه و پژوهش دارند و بايد به درستي محتواي آنها شناخته شود. مورد بعدی تنوع زبان در مساجد است. مشكل بزرگ ما با اماماني است كه از نظر ما سطح تحصيلات بالایی ندارند و به زبان آلماني مسلط نیستند. ما نميتوانيم بفهمیم مطالبی توسط آنها ميان مسلمانان در حال انتقال است چيست. وقتي ميخواهيم شناخت درستي به زير شاخه ها داشته باشيم و به تفكيك آنها بپردازيم مشكل زبان اين كار را دشوار میکند. چون هدف ما ارتقا سطح انتقال مفاهيم براي تمام افراد مسلمان حاضر در جامعه ميباشد. در کنار این موارد اما جمعیت کثیری از مسلمانان ساكن آلمان که با اسلام مذهبي آشنا هستند و از آن اگاهي كامل دارند هيچ ارتباطي با مساجد برقرار نميكنند و در تشكلات آنها نيز فعال نيستند و حتی راغب به صحبت كردن در مورد موارد مختلف با افراد حاضر در مساجد نمی باشند، روبرو هستیم. در نتیجه هدف ما که انتقال الهیات دانشگاهی به جامعه ی مسلمین از طریق مساجد و انجمن های اسلامی است را دچار مشکل میکند که نمی توان اين را ناديده گرفت. مسايل مربوط به جوانان و خانواده نیز از ديدگاه اجتمايي باید جدی گرفته شود.

چرا که ما شاهد اين هستيم در خانواده هاي مسلمان فعلي ساكن آلمان تعداد فرزندان از يك خانواده آلماني به مراتب بيشتر است و در نتيجه باید به فکر پاسخگويي به نیازهایی که در آینده ای نه چندان دور با آن روبرو خواهیم شد بود. در نتیجه نياز امروز جامعه ما به علمي شدن اسلام (دانشگاهي شدن) نيازي کاملا طبيعي است. با ايجاد ارتباط درست ميان دانشگاه و جامعه مسلمان و درنظرگرفتن خواسته ها و نياز هاي روز آنها ميتوان تعاملي درست بوجود آورد كه حاصل اين تعامل نتيجه ای مطلوب هم از جهت بالا بردن سطح كيفيت مطالب علمي ارايه شده و هم از جهت رشد و پيشرفت جامعه مسلمان در آلمان خواهد بود. اين موضوع اما نياز به زمان دارد وبه ميزان رغبت افراد و نيز آماده بودن افكار وابسته است چون در نهايت اين كار را ميتوان به نوعی یك پروژه  گروهي ميان دانشگاه و مسلمانان ساكن آلمان تفسير كرد. به همين دليل است كه آنچه در برلين درمورد دانشگاه ها مطرح شده ميتواند مفيد و مثبت واقع شود و من ميخواهم به شما بگويم این رويه ديگر مثل سال هاي گذشته نخواهد بود و در اين مكان جديد شاهد تحول خواهيم بود و با مفهوم نوآورانه اي در مورد سازماندهي الهيات اسلامي روبه رو خواهيم شد.

وبر: از شما تشكر ميكنم و برايتان در برلين آرزوي موفقيت را دارم.

http://www.deutschlandfunkkultur.de/moscheengemeinden-in-deutschland-innovative-konzepte-fuer.1278.de.html?dram:article_id=397721

 

 


١٢:١٨ - 1396/09/03    /    شماره : ٦٩١٧٨٥    /    تعداد نمایش : ٨٢


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
Yalda Nacht

Women

اطلاعیه مراسم مرثیه حسینی

biblio

Instagram (Iran_Kultur)

Reise in den Iran

Iran & Kultur

Islamic Scolar schools

اسلام‌شناسی و الهیات اسلامی در آلمان

Iran-wissen

Iran & Kultur/website

شرق شناسی

MenaLib

مرکز فردوسی

studie

فصلنامه اشپکتروم ایران

Iran Today

دستورِ زبانِ پارسی

iranyad.ir

Islamic Republic News Agency

farsi

Botschaft

samantarjomah

فارسي بياموزم

اوقات شرعی

sazman

صفحه اصلی|سفر به ايران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت